VĂN HÓA

PHIẾM VỀ CHUYỆN KIỀU

BS Phan Giang Sang

Dọn tủ sách thấy cuốn Truyện Kiều, mà ai ai cũng khen ngợi cụ Nguyễn Du vì nó quá hay, không một ai chối cải được. Cầm lên đọc chúng tôi cũng thấy sao mà hay quá vậy. Nhưng hôm nay chúng tôi thấy có cái gì là lạ, nên muốn trình bày với quý vị vài khía cạnh y học, bởi không rành văn chương để vui chơi, mong “cũng được một vài trống canh” thôi. Theo thiển ý quê mùa, nghỉ hưu không việc gì làm, nên tôi bàn về hai chị nàng Kiều và Vân cho vui vậy thôi. Xin quý vị lượng tình tha thứ, nếu cảm thấy nó chướng tai gai mắt làm quý vị phật lòng.

Vô đầu cụ Nguyễn Du cho ta thấy cảnh gia đình Vương viên ngoại thuộc bậc trung lưu, có ba con hai gái một trai để nối dòng dỏi nho học. Cụ là thi sĩ đại tài, dùng chữ nghĩa rất chính xác, cụ cho:

Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đày đặn, nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt, đoan trang,
Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặng mà,
So bề tài sắc, lại là phần hơn,
Làn thu thủy, nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.

Như vậy đây là hai cô gái này tuyệt sắc gia nhân, mà tài cũng vẹn toàn, nhưng Thúy Kiều có phần trội hơn. Tuy nhiên hai cô nàng lại hoàn toàn khác nhau từ thể xác tới tâm hồn bởi:

“Mỗi người mỗi vẻ mười phân vẹn mười.

Đây nha:

  • Thúy Kiều thì tuyệt sắc gia nhân, tươi trẻ, nhại bén, lanh lợi, nhại cảm thái quá lại đa sầu, dễ siêu lòng. Nhưng cô ta thùy mị tài trí hơn em, tuy nhiên có thể có người sánh bằng cô.
  • Thúy Vân thì mặt tròn như vầng trăng, lông mày rậm uống ngang. Con người hiền lành. Đây là người phúc hậu, tướng tốt. Muốn kiếm dâu hiền thì phải chọn các cô gái như vầy.

Như vậy hai cô này hoàn toàn khác nhau cho ta cảm tưỡng là Kiều là chị và Vân là em. Thoán nghe ta có cảm tưỡng như đứa chị đứa em thôi không chối cải được. Họ không phải là chị em song sinh, vì song sinh phải có nét giống nhau, đằng này lại khác biệt. Hơn nữa Cụ Nguyễn Du lại quái quăm mở lời bằng câu:

“Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân..”
còn Vương Quan thì cụ cho:
Một trai con thứ rốt lòng,
Vương Quan là chữ, nối dòng nho gia.

Đầu lòng là con cả, con đầu, con trưởng, còn con kế là thứ hay sau như cụ viết rất rõ ràng. Tuy vây không có ai cho họ song sinh.

Nhưng có nhiều giả thuyết cho rằng Vương ông có ba bà vợ, bà lớn bà bà kế sanh con gái đầu lòng, còn bà ba sanh con trai thứ? Cũng không xong vì người ta nói con trai trưởng, còn nói con trai thứ tức phải có trưởng nam. Vậy phải chăng anh của Vương Quan đã chết mất? Hay Kiều là con trưởng riêng, còn Thúy Vân và Vương Quan anh chị em ruột cùng cha cùng mẹ, bởi vì lúc về quê ngoại Vương ông bà cùng đi với hai em, bỏ Thúy Kiều ở nhà môt mình? Mà cũng có thể Kiều kiếm cớ ở nhà đặng mong gặp chàng Kim Trọng trong mơ ước? Bởi vì mới gặp thì họ như:

   “Tình trong tuy đã, mặt ngoài còn e”

Nhiều tác giả khác nghiên cứu về Kiều như:

Theo cụ Phạm Quí Thích cho viên ngoại bắt đầu lần lượt sanh con, đầu tiên hai gái rồi một trai y như cụ Nguyễn Du cho

“Đầu lòng hai ả tố nga”

Báo hại làm cho ta nghĩ tới sanh đôi thôi.

Còn cụ Duy Minh Thị và AD Michels thì không bàn luận về sinh đôi, mà chỉ luận về tuổi tác của Thúy Kiều, Thúy Vân, Kim Trọng và Vương Quan có nhiều phần không đôi xứng theo trong truyện. Nhưng đây không phải là điều chúng ta muốn biết.

Riêng cụ Dương Quản Hàm chỉ nói tới bản Kim Vân Kiều Lục Bản thôi. Ông luận về văn chương, tiết lý, đạo đức trong Kiều, nhưng hề ói tới có sang đôi hay không.

Gần đây nhà ngôn ngữ học, GS Nguyễn Tài Cẩn thuyết trình về Kiều (2015) cũng không có luận bàn về sanh đôi chi hết.

Nhưng vì là BS từng làm sản phụ khoa, nên bóp méo nghề nghiệp, tôi xin có chút nhận xét sau đây, có thể sai:

Đầu tiên hai cô gái này là song sinh bởi:

“Đầu lòng hai ả tố nga”

Nhưng cái khó khăn để nhận là song sinh ở chỗ tướng mạo và tâm tính họ hoàn toàn khác nhau. Tuy là vậy ta cũng lý luận được họ là chị em song sinh theo khoa học bởi song sinh có nhiều kiểu chớ phải chơi:

Họ là cập sanh đôi, tức là họ tuy song sinh nhưng không cùng một lá nhau, tức từ hai lá nhau khác. Điều này là do hai trứng được phôi thai bởi hai tinh trùng mà ra. Trong trường họp này có thể là hai gái hay hai trai, mà cũng có thể là một gái và một trai. Trong trường họp này có khi họ không sanh cùng giờ hay cùng ngày. Việc này thường xẩy ra và được gọi là Dizygotic twins mà cũng còn gọi là fraternal twins. Nói tóm lại là họ không cùng một genetic: cho nên họ mới bất đồng dạng và tính tình.

Còn trong trường họp hai đứa giống hệt nhau như khuôn đúc hay như hai giọt nước thì gọi là identical twins, hay monozygotic twins. Việc này do một tinh trùng phôi thai một trứng, rồi trong lúc tế bào phân hóa nhân lên, vì hiện tượng biến ứng tách rời ra làm hai tế bào để tượng thành hai bào thai. Họ có cùng chung một lá nhau với hai cuốn rún riêng rẻ. Thời gian sanh ra cách nhau cũng gần hơn. Cách thức này gọi là identical twins, còn gọi là monozygotic twins. Họ hoàn toàn giống nhau vì cùng nhau chia sẻ một genetic mà ra: nên họ mới đồng dạng, tâm tính cũng giống nhau.

Hồi học YK, tôi có anh bạn lâp gia đình sớm, vợ anh mang thai lần đầu sinh đôi hai gái giống như khuôn, lần sau song sinh một gái với một trai. Ở Úc có bịnh nhân song sinh ba trự trai, vào đội đá banh nhà trường, hể một đứa bịnh cả đội phải nghỉ vi ba đứa cũng ể minh hết.

Theo số hay tử vi, thiếu gì người sanh cùng ngày, cùng tháng, cùng năm mà số mạng lại khác hẳn nhau. Cho nên sanh đôi mà khác giờ giống gì giống cũng có chút khác biệt nữa. Và nếu là do hai lá nhau, chác chắn số mạng hẳn nhiên là khác nhau rồi.

Còn nữa, nếu sanh một hơi 5 tới 10 đứa thì do phối họp giữa đồng dạng và bất đồng dạng hay do identical and fraternal combination lại mà ra. Ở Úc mà sanh được như vậy sẽ được chánh phủ cấp dưỡng, có nữ y tá đến phụ và cấp nhà nữa! Sưong quá đi thôi! Vào mùa đông mấy năm trước có bà người Phi sanh một hơi bốn đứa con, bà không xuất viện nại lý do không có nhà, sợ lạnh con chết. Chánh phủ phải mau cấp nhà cho bà ngay.

Đừng tưởng bở! Chớ có ham, nuôi chết luôn, chỉ nó khóc ré lên thôi cũng đủ điên lên rồi!

Sydney ngày 28/6/17